Το Ηνωμένο Βασίλειο μόλις υποσχέθηκε στους νέους ένα μέλλον χωρίς καπνό. Στην Ευρώπη, η συζήτηση συνεχίζεται

Αυτή την εβδομάδα, το Ηνωμένο Βασίλειο ψήφισε έναν από τους πιο φιλόδοξους νόμους για την πρόληψη του καπνίσματος στην ιστορία. Όσοι γεννήθηκαν την 1η Ιανουαρίου 2009 ή μετά δεν θα μπορούν ποτέ, σύμφωνα με το νόμο, να αγοράσουν τσιγάρα. Η ελάχιστη ηλικία πώλησης θα αυξάνεται κατά ένα έτος, κάθε χρόνο, έως ότου το κάπνισμα εκλείψει εντελώς. Μια γενιά χωρίς κάπνισμα, κατοχυρωμένη στο νόμο.

Η πολιτική αντίδραση ήταν εντυπωσιακή. Έρευνες δείχνουν ότι το 78% του κοινού υποστηρίζει τη νομοθεσία. Ακόμη και η πλειοψηφία των καπνιστών την υποστηρίζει, ενώ πολλοί από αυτούς εύχονται να υπήρχε αυτή η προστασία όταν ήταν νέοι, πριν τους καταλάβει ο εθισμός. Η διακομματική υποστήριξη στο κοινοβούλιο ήταν ισχυρή.

Αυτού του είδους οι φιλοδοξίες έχουν δοκιμαστεί στο παρελθόν και έχουν αποτύχει. Η Νέα Ζηλανδία ψήφισε μια παρόμοια γενεαλογική απαγόρευση του καπνίσματος το 2022, η οποία όμως καταργήθηκε από την επόμενη κυβέρνηση πριν καν τεθεί σε ισχύ. Τώρα το Ηνωμένο Βασίλειο έχει αναλάβει αυτή την πρωτοβουλία. Και αλλού, η δυναμική αυξάνεται. Η Γαλλία απαγόρευσε το κάπνισμα σε όλους τους εξωτερικούς χώρους όπου υπάρχουν παιδιά από τον Ιούλιο του 2025, συμπεριλαμβανομένων πάρκων, παραλιών, εισόδων σχολείων και αθλητικών εγκαταστάσεων, στο πλαίσιο του δικού της στόχου για μια γενιά χωρίς καπνό έως το 2032.

Στην Ευρώπη όμως, όπου ο καρκίνος του πνεύμονα παραμένει η κύρια αιτία θανάτου από καρκίνο, η εικόνα είναι πιο περίπλοκη.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε τον Ιούλιο του 2025 μια φιλόδοξη αναθεώρηση των κανόνων φορολόγησης του καπνού, αυξάνοντας τους ελάχιστους φορολογικούς συντελεστές σε ολόκληρη την Ένωση για πρώτη φορά μετά από πάνω από μια δεκαετία και επεκτείνοντας τη φορολογία σε νεότερα προϊόντα νικοτίνης. Στόχος ήταν η προώθηση μιας Ευρώπης χωρίς καπνό έως το 2040. Οι υψηλότεροι φόροι στον καπνό αποτελούν ένα από τα πιο τεκμηριωμένα διαθέσιμα μέσα για τη μείωση του καπνίσματος, ιδίως μεταξύ των νέων και των ατόμων με χαμηλά εισοδήματα.

Οι διαπραγματεύσεις στο Συμβούλιο έχουν αποδυναμώσει επανειλημμένα αυτόν τον στόχο. Οι τελευταίες προτάσεις συμβιβασμού περιλαμβάνουν χαμηλότερους ελάχιστους φορολογικούς συντελεστές και μακρύτερα χρονοδιαγράμματα εφαρμογής. Τέσσερα κράτη μέλη εξακολουθούν να αντιτίθενται. Η επίτευξη πολιτικής συμφωνίας μετατίθεται προς τον Ιούνιο του 2026, καθώς απαιτείται ομόφωνη υποστήριξη σε φορολογικά θέματα.

Ο καρκίνος του πνεύμονα σκοτώνει σχεδόν 700.000 άτομα στην Ευρώπη κάθε χρόνο. Ο καπνός αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα που συμβάλλει στην εμφάνισή του. Ο καπνός δεν προκαλεί μόνο καρκίνο του πνεύμονα. Συνδέεται με τουλάχιστον 15 διαφορετικούς τύπους καρκίνου.

Γνωρίζουμε ότι το 90% των καπνιστών άρχισαν να καπνίζουν πριν από την ηλικία των 21 ετών. Η πρόληψη κατά τη φάση που διαμορφώνονται οι συνήθειες είναι ο τομέας όπου μπορούν ακόμα να επιτευχθούν τα μεγαλύτερα οφέλη.

Το Ηνωμένο Βασίλειο απέδειξε αυτή την εβδομάδα ότι η προστασία της επόμενης γενιάς είναι όχι μόνο εφικτή, αλλά και δημοφιλής. Η Γαλλία κινείται προς την ίδια κατεύθυνση. Η Ευρώπη έχει την ίδια ευκαιρία, αλλά αυτό απαιτεί πολιτικό θάρρος ακριβώς τη στιγμή που η πρώτη αντίδραση είναι να συμβιβαστούμε.

Η οργάνωση «Lung Cancer Europe», μαζί με περισσότερες από 120 οργανώσεις του τομέα της υγείας και της κοινωνίας των πολιτών, συνεχίζει να ζητά μια φιλόδοξη και τεκμηριωμένη αναθεώρηση των ευρωπαϊκών κανόνων φορολόγησης του καπνού. Η πρόληψη δεν μπορεί να είναι το πρώτο πράγμα που θα παραμεληθεί όταν οι διαπραγματεύσεις γίνουν δύσκολες.

Οι νέοι που θα ζήσουν με τις συνέπειες αυτών των αποφάσεων αξίζουν κάτι καλύτερο από έναν συμβιβασμό που έχει χάσει την ουσία του.